Leeftijdsgebonden cognitieve achteruitgang


Het natuurlijk verouderingsproces

Het menselijk lichaam bestaat uit miljarden cellen. Deze cellen worden continu hernieuwd. In al onze organen worden cellen vernieuwd door celdeling, maar hun vermogen om zich te delen is beperkt. Wanneer ze zich niet meer kunnen reproduceren, kunnen cellen afsterven zonder te worden vervangen.


Veroudering is gekoppeld aan een disbalans tussen het afbraakproces en het reconstructieproces en deze disbalans is verantwoordelijk voor een afname van de functionele capaciteiten van het lichaam De anatomische en fysiologische veranderingen die gepaard gaan met ouderdom, doen zich reeds enkele jaren voordat de uiterlijke tekenen zichtbaar worden, voor. Veel van deze veranderingen beginnen zich geleidelijk te manifesteren vanaf 40 jaar.

Het verouderingsproces: een complex en multifactorieel gebeuren
Verouderen is niet het gevolg van één enkel mechanisme. Volgende elementen blijken een belangrijke rol te spelen:

  • vrije radicalen en de daardoor veroorzaakte oxidatieve stress. Onze cellen roesten als het ware net als ijzer in de buitenlucht.
  • De mitochondriën, de energiecentrales van onze cellen. Bij het ouder worden verliezen de mitochondrieën hun doeltreffendheid en kunnen ze niet meer voldoende energie leveren aan de cellen om te overleven.
  • ontstekingen
  • een tijdelijk gebrek aan essentiële stoffen zoals glucose en zuurstof
  • een slechte bloedcirculatie
  • bepaalde ziektes
  • omgevings- en genetische factoren



Het verouderingsproces in de hersenen

Elk orgaan in het lichaam zal vanwege de leeftijd bepaalde veranderingen ondergaan. Rimpels ten gevolge van huidveroudering en osteoporose ten gevolge van botveroudering zijn duidelijke voorbeelden, net als vaat- en hartproblemen en artrose. Vanaf de leeftijd van 40 à 50 jaar beginnen ook de hersenen hun vitaliteit, doeltreffend en snelheid te verliezen, als gevolg van fysiologische veranderingen op verschillende niveaus. De plasticiteit en het volume zullen afnemen. De hersenen zullen minder goed in staat zijn om zich aan te passen en om informatie op te slaan.


De neuronen en hun communicatienetwerk zullen worden beïnvloed

Neuronen, cellen van het zenuwstelsel, zijn met elkaar verbonden door een zeer groot communicatienetwerk. Ze communiceren onderling met elektrische signalen. Deze signalen zijn net als het communicatienetwerk verantwoordelijk voor onze besluitvorming, het opslaan van gegevens in het geheugen, informatieverwerking en ons humeur. Onze hersenen zijn in staat om hun verbindingen gedurende ons hele leven opnieuw vorm te geven, afhankelijk van de omgeving en de ervaringen van het individu. Dit noemt men de hersenplasticiteit. .


Tijdens het verouderingsproces kennen de neuronen fysiologische veranderingen, net zoals alle andere cellen.

  • Ze worden kleiner of sterven af.
  • Sommige verbindingen tussen neuronen zullen verdwijnen en worden niet vervangen door nieuwe communicatieroutes.
  • De communicatiesnelheid tussen neuronen zal trager zijn dan voorheen. De boodschap komt langzamer door en is minder efficiënt.

Vermindering van de bloedcirculatie in de hersenen
De hersenen verbruiken erg veel energie en hebben dus veel zuurstof en voedingsstoffen nodig. Ze verbruiken 20% van de energie die ons lichaam produceert om op een optimale manier te werken. Na verloop van tijd – net zoals de waterleidingen in ons huis – beginnen de bloedvaten aan elasticiteit te verliezen, geraken ze verstopt en heeft het bloed het moeilijker om te circuleren en om tot in de kleinste bloedvaten (haarvaten) te geraken om alle cellen van zuurstof en voedingsstoffen te voorzien. Zonder die noodzakelijke toevoer functioneren de hersenen minder goed en zullen slecht gevoede neuronen niet overleven.


De zichtbare en voelbare symptomen als gevolg van de veroudering van de hersenen

Verschillende symptomen kunnen optreden als gevolg van de veroudering van de hersenen.

  • Vaker voorkomend geheugenverlies en vergeetachtigheid
  • Concentratie- en aandachtverlies
  • Moeilijkheden om nieuwe zaken te onthouden
  • Een langzamere memorisatiesnelheid
  • Een langzamere gegevensverwerking
  • Moeilijkheden bij het leren
  • Gedesoriënteerd zijn in tijd en ruimte





Iedereen zal bij het ouder worden merken dat nieuwe informatie niet zo goed meer verwerkt wordt en dat bijvoorbeeld het aanleren van de werking van een nieuw elektronisch apparaat, de inhoud van een krantenartikel onthouden of de score onthouden van je favoriete voetbalploeg niet meer zo gemakkelijk gaat.
Een normale evolutie of niet?
Het is vaak niet gemakkelijk om te weten of deze vermindering normaal is gezien de leeftijd of niet. Terwijl de meerderheid van de bevolking merkt dat hun geheugen er zeer langzaam op achteruitgaat, ontwikkelen andere personen juist significante problemen in verschillende cognitieve domeinen die snel slechter worden: geheugen, oriëntatie, taal, concentratie, redenering, ... Deze symptomen kunnen overeenkomen met deze van een ziekte van het geheugen. Deze personen lopen het risico om hun zelfstandigheid in het dagelijkse leven gedeeltelijk of volledig te verliezen.


Factoren die het verouderingsproces van de hersenen versterken of afremmen


Factoren die het risico verhogen:

  • Hoofdletsels
  • Zwaarlijvigheid op middelbare leeftijd
  • Hoge bloeddruk op middelbare leeftijd
  • Tabak
  • Diabetes
  • Een voorgeschiedenis van depressie



Factoren die het risico verlagen:

  • Cognitieve oefeningen
  • Lichaamsbeweging
  • Mediterraan voedingspatroon
  • Gematigd alcoholgebruik en niet roken
  • Regelmatig slaappatroon
  • Sociaal contact
  • Stress management


Wat te doen bij een vermoeden van geheugenstoornissen?

Het eerste wat u te doen staat, is het erkennen en aanvaarden van het probleem. Voor sommige mensen is het inderdaad moeilijk om te aanvaarden dat hun geheugen minder goed werkt. Als men het voorbeeld neemt van een persoon die in de academische wereld werkt, kan het voor die persoon erg moeilijk zijn om te aanvaarden dat zijn denkvermogen en communicatieve vaardigheden achteruitgaan. Een langzaam maar zeker proces dat onherstelbaar is indien er niets aan gedaan wordt.


Een vroegtijdige behandeling vanaf de eerste stoornissen van het geheugen, de concentratie en de aandacht is aangeraden!

Het is aangetoond dat het mogelijk is de cognitieve achteruitgang te vertragen of zelfs te stoppen bij een persoon die lijdt aan lichte cognitieve stoornissen als hij wordt behandeld.

Met andere woorden, wacht niet om actie te ondernemen wanneer de eerste tekenen van geheugenverlies zich voordoen. Laten we gebruik maken van onze hersenplasticiteit om zo lang mogelijk volop te genieten van onze zelfstandigheid, onze levenskwaliteit en onze naasten .

- Enkele tips om u te helpen
- Wat is de cognitieve reserve?

"Elke persoon kan, als hij dat wil, beeldhouwer van zijn eigen brein zijn" (Santiago Ramon y Cajal)